Omzetting van de Vijfde antiwitwasrichtlijn – Nieuwigheden over de politiek prominente personen

Op 5/08/2020 werd de antiwitwaswet van 18/09/2017 (AWW) gewijzigd[1] om de Europese richtlijn (EU) 2018/843 van het Europees Parlement en de Raad van 30 mei 2018[2], de Vijfde antiwitwasrichtlijn genoemd, gedeeltelijk om te zetten in Belgisch recht.[3] De wijzigingen die voortvloeien uit de omzetting van de Vijfde antiwitwasrichtlijn in Belgisch recht treden in werking op 15/08/2020.
De Vijfde antiwitwasrichtlijn bepaalt dat de lidstaten voortaan een lijst moeten opstellen van de exacte functies die als prominente publieke functies kunnen worden aangemerkt, met de bedoeling om toezicht te houden op politiek prominente personen.

1. Politiek prominente personen (PPP’s) – context

De PPP’s, hun familieleden[4] of de personen van wie bekend is dat ze naaste geassocieerden zijn van een PPP[5], worden beschouwd als personen met een verhoogd risico omdat ze bij de uitoefening van hun politieke, administratieve of gerechtelijke functies aan corruptie kunnen worden blootgesteld. Om die reden moeten de onderworpen entiteiten maatregelen van verhoogde waakzaamheid nemen wanneer ze zakelijke relaties aanknopen met klanten of politiek prominente entiteiten waarvan de UBO een PPP is, of wanneer ze occasioneel transacties voor hun rekening uitvoeren.

Als een persoon niet langer als PPP kan worden aangemerkt, moet men gedurende een periode van 12 maanden nog rekening houden met het aanhoudende risico van zijn vroegere hoedanigheid van PPP.

2. Stand van zaken bij de omzetting van de Vierde antiwitwasrichtlijn in de antiwitwaswet van 18/09/2017 (AWW)

In artikel 4, 28° AWW was de volgende definitie opgenomen: ‘politiek prominente persoon’: een natuurlijk persoon die een prominente publieke functie bekleedt of bekleed heeft, en met name:
a) staatshoofden, regeringsleiders, ministers en staatssecretarissen;
b) parlementsleden of leden van soortgelijke wetgevende organen;
c) leden van bestuurslichamen van politieke partijen;
d) leden van hooggerechtshoven, grondwettelijke hoven of van andere hoge rechterlijke instanties, met inbegrip van administratieve rechterlijke instanties, die arresten wijzen waartegen geen beroep openstaat, behalve in uitzonderlijke omstandigheden;
e) leden van rekenkamers of van raden van bestuur van centrale banken;
f) ambassadeurs, consuls, zaakgelastigden en hoge officieren van de strijdkrachten;
g) leden van het leidinggevend, toezichthoudend of bestuurslichaam van overheidsbedrijven;
h) bestuurders, plaatsvervangend bestuurders en leden van de raad van bestuur of bekleders van een gelijkwaardige functie bij een internationale organisatie;’

In de praktijk lag de moeilijkheid voor de economische beroepen bij het feit dat er geen nationale of internationale lijsten van PPP’s bestonden. De lijsten die hiervoor werden gebruikt, waren het resultaat van lijsten die tegen betaling door verschillende dienstverleners ter beschikking werden gesteld[6],

3. Omzetting van de Vijfde antiwitwasrichtlijn in de antiwitwaswet van 18/09/2017 – gevolg voor de PPP’s

3.1 Definitie van de PPP’s – aanvulling van artikel 4, 28° AWW
Naar aanleiding van de omzetting van de Vijfde antiwitwasrichtlijn, werd voornoemd artikel 4, 28° AWW - die de definitie van de PPP’s bevat - aangevuld als volgt:
[i) de natuurlijke personen die functies uitoefenen die worden aangemerkt als prominente publieke functies opgenomen in de door de Europese Commissie in toepassing van artikel 20bis, lid 3, van richtlijn 2015/849 gepubliceerde lijst; middelbare of lagere functies vallen niet onder de in de punten a) tot en met i) bedoelde publieke functies;]

3.2 Door België opgestelde lijst van prominente publieke functies
Krachtens de Vijfde antiwitwasrichtlijn, legt de Europese Commissie alle lidstaten de verplichting op om een ‘lijst van prominente publieke functies’ op te stellen.

België heeft zijn lijst van exacte functies die als ‘prominente publieke functies’ kunnen worden aangemerkt opgenomen in bijlage IV van de antiwitwaswet van 18 september 2017. In de Belgische lijst zijn geen individuele persoonsgegevens of andere gevoelige informatie over de betrokken personen opgenomen. In de lijst zijn alleen de benamingen van de prominente publieke functies opgenomen, zonder dat er een verband wordt gelegd met de betrokken natuurlijke personen, net om rekening te houden met de bescherming van de persoonsgegevens.

Klik op de volgende link om de volledige lijst te zien die door de Belgische Staat werd opgesteld: lijst van prominente publieke functies. (bladzijden 57496 en 57497)

3.3 Procedure die werd ingevoerd op nationaal niveau en op het niveau van de Europese Commissie [7]
De Koning actualiseert de lijst telkens als er wijzigingen gebeuren in de erin opgenomen functies. De minister van Financiën maakt deze lijst over aan de Europese Commissie, alsook elke actualisatie ervan.
De internationale organisaties die op het Belgisch grondgebied geaccrediteerd zijn moeten ook een dergelijke lijst van prominente publieke functies opstellen en actualiseren. In dit geval is het de minister van Buitenlandse Zaken die deze lijsten aan de Europese Commissie overmaakt.

De Europese Commissie maakt van de door de lidstaten en internationale organisaties overgelegde lijsten samen met de eigen lijst, één unieke lijst die ze publiceert. Naar die lijst van de Europese Commissie wordt verwezen in artikel 4, 28°, i) AWW.

4. Maatregel van verhoogde waakzaamheid bij occasionele verrichting

Artikel 41 van de AWW - zoals gewijzigd door artikel 54 van de wet van 20/07/2020 - legt de onderworpen entiteiten de verplichting op maatregelen van verhoogde waakzaamheid te nemen wanneer ze occasionele verrichtingen uitvoeren voor een PPP, of een zakelijke relatie aangaan met een PPP, een familielid van een PPP of met een persoon bekend als naaste geassocieerde van een PPP.
De onderworpen entiteiten zijn ertoe gehouden om naast de ‘gewone’ waakzaamheidsmaatregelen ten aanzien van hun cliënten ook bijkomende waakzaamheidsmaatregelen te nemen.

Vanaf 15 augustus 2020 breidt de wetgever de verplichting uit om van een lid van het hoger leidinggevend personeel de toestemming te krijgen om zakelijke relaties aan te gaan met een politiek prominent persoon tot het geval waarin een enkele occasionele verrichting met een dergelijk persoon wordt uitgevoerd.

----------------------------------------------------------------------------
[1] Zie de wet van 20 juli 2020 houdende diverse bepalingen tot voorkoming van het witwassen van geld en de financiering van terrorisme en tot beperking van het gebruik van contanten (Belgisch Staatsblad 5/08/2020) – artikel 31, h), artikel 54 en bijlage IV
[2]Richtlijn (EU) nr. 2018/843 van het Europees Parlement en de Raad van 30 mei 2018 tot wijziging van Richtlijn (EU) 2015/849 inzake de voorkoming van het gebruik van het financiële stelsel voor het witwassen van geld of terrorismefinanciering, en tot wijziging van de Richtlijnen 2009/138/EG en 2013/36/EU, PB.L. 156, 19 juni 2018
[3] Het gaat om een gedeeltelijke omzetting omdat sommige bepalingen van de Vijfde antiwitwasrichtlijn al waren omgezet door het KB van 30 juli 2018 betreffende de werkingsmodaliteiten van het UBO-register.
[4] Onder familielid wordt verstaan: (i) de echtgenoot of een persoon die als gelijkwaardig met de echtgenoot wordt aangemerkt, (ii) de kinderen en de echtgenoten van die kinderen of de personen die als gelijkwaardig met de echtgenoot worden aangemerkt, (iii) de ouders.
[5] Personen bekend als naaste geassocieerden van de PPP worden gedefinieerd als (i) natuurlijke personen die samen met een PPP de uiteindelijke begunstigden zijn van een entiteit of juridische constructie, of waarvan bekend is dat zij met een PPP andere nauwe zakelijke relaties hebben, (ii) natuurlijke personen die als enige de uiteindelijke begunstigden zijn van een entiteit of juridische constructie waarvan bekend is dat deze in feite werd opgericht ten behoeve van een politiek prominente persoon.
[6]zoals bijvoorbeeld Dow Jones Anti-Corruption, LexisNexis…
[7] Zie artikel 54 van de wet van 20 juli 2020 houdende diverse bepalingen tot voorkoming van het witwassen van geld en de financiering van terrorisme en tot beperking van het gebruik van contanten (Belgisch Staatsblad 5/08/2020)

      Tags

      • Antiwitwas
      • Antiwitwassen van geld
      • omzetting